Słownik terminów finansowych

01 Agent Transferowy

Podmiot prowadzący rejestr poszczególnych uczestników funduszu. Przelicza zainwestowane pieniądze na odpowiednią liczbę jednostek uczestnictwa, oraz zapewnia, by inwestor umarzający jednostki uczestnictwa otrzymał należną mu kwotę pieniędzy.

02 Aktywa funduszu

Mienie funduszu inwestycyjnego obejmujące: środki z tytułu wpłat Uczestników Funduszu, papiery wartościowe i inne prawa majątkowe nabyte przez Fundusz oraz pożytki z tych praw.

03 Benchmark

Wzorzec, stopa odniesienia służąca do oceny efektywności inwestycji w jednostki uczestnictwa funduszu. Benchmarkiem może być indeks giełdowy (np.WIG) lub średnia rentowność bonów skarbowych. W założeniach fundusz powinien osiągać wyniki nie gorsze od benchmarku, do którego się porównuje.

04 Bessa

Długotrwała, silna tendencja spadkowa cen instrumentów finansowych na rynku.

05 Bony skarbowe

krótkoterminowe dłużne papiery wartościowe, emitowane przez Skarb Państwa. Pozyskane w ten sposób pieniądze finansują bieżące wydatki budżetowe. Instrumenty te pełnią bardzo ważną rolę na rynku finansowym.

06 Certyfikaty inwestycyjne

Papier wartościowy emitowany przez fundusz inwestycyjny zamknięty i reprezentujący prawo majątkowe uczestnika funduszu do udziału w jego aktywach. Certyfikaty inwestycyjne mogą być notowane na giełdzie lub innym rynku zorganizowanym.

07 Dekoniunktura

zespół warunków stanowiących o niepomyślnej sytuacji ekonomicznej, gospodarczej.

08 Depozytariusz

Podmiot dbający, by TFI zarządzające funduszem działało zgodnie z prawem i statutem regulującym działalność funduszu. Przechowuje środki funduszu, sprawuje kontrolę nad decyzjami inwestycyjnymi TFI i reprezentuje inwestorów w sporach z TFI.
Działalność depozytariuszy kontroluje Komisja Nadzoru Finansowego. Ze względu na szczególną rolę Depozytariusza w ochronie interesów inwestorów prawo zabrania by istniały jakiekolwiek powiązania kapitałowe pomiędzy nim a TFI.

09 Derywatywy

Instrumenty finansowe, których cena uzależniona jest od ceny aktywów pierwotnych, np. akcji, surowców, obligacji. Najbardziej popularnymi są kontrakty terminowe i opcje.

10 Dywersyfikacja

Inwestowanie w różnego rodzaju instrumenty finansowe, których cena nie jest wzajemnie zależna (np. skonstruowanie portfela składającego się z funduszy akcji, obligacji i złota). Celem dywersyfikacji jest ograniczenie ryzyka inwestycyjnego.

11 Dywidenda

dochód akcjonariusza spółki giełdowej z posiadanych przez niego akcji, generowany z podziału zysku spółki akcyjnej. Występuje również w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. O terminie i wysokości dywidendy decyduje walne zgromadzenie akcjonariuszy.

12 Dźwignia finansowa

Inwestowanie z wykorzystaniem środków pochodzących z kredytu. Pozwala to, przy zaangażowaniu relatywnie niskiej kwoty, osiągnąć duże zyski. Jednak wiąże się to również ze zwiększonym ryzykiem poniesienia dużych strat.

13 Fundusz akcji

Fundusze inwestujące z założenia zdecydowaną większość aktywów (ponad 80%) w akcje spółek. Akcje te są notowane na giełdach papierów wartościowych i ich kurs podlega codziennym wahaniom. Z tego też względu fundusze akcji charakteryzują się dużą zmiennością wartości jednostki uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych. W czasie hossy przynoszą ponadprzeciętne zyski, jednak w czasie załamania rynku generują zwykle duże straty.
Fundusze akcji mogą koncentrować się na spółkach z wybranych sektorów (np. budowlanych lub spożywczych) albo na firmach o określonej wielkości (np. fundusze małych i średnich przedsiębiorstw).

14 Fundusz Inwestycyjny Otwarty (FIO)

Charakterystyczną cechą funduszy inwestycyjnych otwartych jest fakt, że dają największą swobodę dysponowania zgromadzonymi środkami. Zgodnie z prawem muszą one bowiem zbywać i umarzać jednostki uczestnictwa nie rzadziej niż raz na 7 dni, choć najczęściej czynią to we wszystkie dni robocze. Fundusze otwarte nie ograniczają też kręgu inwestorów mogących lokować środki w ich jednostki uczestnictwa.

15 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (FIZ)

Fundusze inwestycyjne zamknięte tworzone są zwykle z myślą o tych, którzy poszukują szerszych możliwości inwestycyjnych niż te, które oferowane są w funduszach otwartych. Tytułem uczestnictwa w FIZ są certyfikaty inwestycyjne, które można kupić jedynie w okresie subskrypcji, lub  na giełdzie, jeśli certyfikaty zostały dopuszczone do publicznego obrotu. Zarządzający FIZ  mogą korzystać ze zdecydowanie większej, niż w przypadku funduszy otwartych, liczby instrumentów finansowych, co przekłada się na możliwość realizowania bardziej elastycznej strategii. Fundusze zamknięte mogą też ograniczać liczbę inwestorów, którzy mogą kupić certyfikaty.

16 Fundusz obligacji

Fundusze obligacyjne skupiają swoje inwestycje na papierach dłużnych: obligacjach, bonach skarbowych, listach zastawnych itp. Dzięki takiej konstrukcji portfela inwestycje w tego typu fundusze cechuje dużo bardziej stabilny, niż w przypadku funduszy akcyjnych i mieszanych, wzrost jednostki uczestnictwa bądź certyfikatu inwestycyjnego. Ceną tej stabilności jest jednak dużo niższa, niż w przypadku wymienionych funduszy, oczekiwana stopa zwrotu.

Fundusze dłużne można zróżnicować ze względu na podejście do ryzyka kredytowego emitentów posiadanych papierów dłużnych. Część z nich inwestuje wyłącznie w papiery emitentów o najwyższej wiarygodności (najczęściej za takie uważa się obligacje emitowane przez rządy najbardziej rozwiniętych krajów). Papiery te charakteryzują się jednak stosunkowo niskim oprocentowaniem i z tego względu część funduszy lokuje środki również w obligacje przedsiębiorstw lub krajów rozwijających się.
Innym typem funduszy obligacyjnych są fundusze koncentrujące swoje inwestycje na obligacjach z określonym czasem zapadalności. W zależności od przyjętego akceptowalnego poziomu ryzyka możemy rozróżnić tutaj mniej ryzykowne fundusze inwestujące w obligacje z krótkim terminem wykupu lub cechujące się wyższą wrażliwością na ryzyko stóp procentowych - fundusze inwestujące w obligacje z długim terminem wykupu . Te drugie cechuje wyższy wzrost wartości jednostek uczestnictwa bądź certyfikatów inwestycyjnych w przypadku dużych spadków stóp procentowych, ale jednocześnie głębszy spadek w sytuacji przeciwnej.

 

17 Fundusz parasolowy

Potoczna nazwa funduszu inwestycyjnego z wydzielonymi subfunduszami. Subfundusze mają różne strategie inwestycyjne. Przenoszenie środków między subfunduszami nie powoduje konieczności zapłacenia podatku od zysków kapitałowych.

18 Fundusz rynku pieniężnego i gotówkowy

Inwestuje głównie w dłużne papiery wartościowe najlepszych jakościowo emitentów z krótkimi terminami zapadalności, osiągając tym samym najwyższy stopień bezpieczeństwa. Kosztem tego bezpieczeństwa jest jednak niska, choć najbardziej stabilna i przewidywalna stopa zwrotu z tego typu inwestycji, oscylująca w okolicy oprocentowania depozytów bankowych. Przewagą takich funduszy nad lokatami bankowymi jest jednak nieograniczona płynność inwestycji rozumiana jako możliwość natychmiastowego wycofania środków bez jakiejkolwiek utraty uzyskanych korzyści. Podstawową różnicą pomiędzy funduszami gotówkowymi a funduszami rynku pieniężnego jest fakt ustawowej, bardziej restrykcyjnej regulacji zakresu inwestycji w przypadku funduszy rynku pieniężnego.

19 Fundusz zrównoważony

Inwestuje zarówno w instrumenty o niższym ryzyku (obligacje, bony skarbowe), jak i akcje spółek. Priorytetem dla zarządzających jest relatywnie wysoki i stabilny wzrost wartości jednostek uczestnictwa bądź certyfikatów inwestycyjnych w długim okresie, dlatego często są one wybierane przez uczestników starających się zabezpieczyć finansowo na okres emerytury. W czasie giełdowej hossy fundusze mieszane zostają wprawdzie nieco „w tyle" za indeksami giełdowymi, pozwalają jednak osiągnąć dużo lepsze wyniki niż rynek giełdowy w okresie dekoniunktury. W zależności od udziału akcji w portfelu dzielą się na fundusze zrównoważone, gdzie udział akcji wynosi od 40 do 70% oraz fundusze stabilnego wzrostu, gdzie przyjęło się, że udział akcji nie powinien przekraczać 40%.

20 Hossa

Długotrwała, silna tendencja wzrostowa cen instrumentówfinansowych na rynku.

21 Inflacja

Wzrost cen dóbr i usług.

22 Instrument finansowy

Między innymi akcja, obligacja, kontrakt terminowy.

23 Instrumenty pochodne

Nazywane inaczej derywatywami. Są to instrumenty finansowe, których cena uzależniona jest od ceny aktywów pierwotnych, np. akcji, surowców, obligacji.

24 Jednostka uczestnictwa

Prawo majątkowe uczestnika funduszu do udziału w aktywach netto funduszu otwartego lub specjalistycznego funduszu otwartego. Środki zainwestowane przez klientów są przeliczane na jednostki uczestnictwa. Wartość jednostki uczestnictwa wyceniana jest przeważnie codziennie, a wycenę publikują codzienne gazety i portale internetowe.

25 Komisja Nadzoru Finansowego

Organ administracji publicznej sprawujący nadzór nad rynkiem finansowym w Polsce

26 Konwersja

Przeniesienie zainwestowanych pieniędzy z jednego funduszu do drugiego - najczęściej o innej polityce inwestycyjnej - zarządzanego przez to samo TFI. Przy konwersji z funduszu o niższej opłacie manipulacyjnej do funduszu o wyższej opłacie - pobierana jest opłata wyrównawcza. Konwersja oznacza konieczność zapłacenia podatku od zysków kapitałowych.

27 List zastawny

Rodzaj papieru wartościowego o charakterze wierzytelnościowym, emitowanym przez banki hipoteczne. Charakteryzuje go niskie ryzyko inwestycyjne. Podstawą emisji listów zastawnych są udzielone przez bank hipoteczny kredyty. Nabywca listów zastawnych otrzymuje, zgodnie z warunkami emisji, wynagrodzenie w postaci wypłaty odsetek oraz wynagrodzenie wynikające z wykupu listów.

28 Obligacje

Dłużne papiery wartościowe za pośrednictwem, których podmiot, który je emituje zaciąga pożyczkę. Inwestor kupujący obligacje staje się w ten sposób wierzycielem emitenta. Nabywca obligacji otrzymuje, zgodnie z warunkami emisji, wynagrodzenie w postaci wypłaty odsetek oraz wynagrodzenie wynikające z wykupu obligacji.

29 Opłata manipulacyjna

Opłata pobierana przy zakupie jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych. Na ogół opłaty wahają się w granicach 0,5% - 5,5% wpłacanych środków - w zależności od rodzaju funduszu.

30 Opłata za zarządzanie

Opłata pobierana za zarządzanie powierzonymi środkami, liczona jako procent od zainwestowanej kwoty. Opłaty z reguły wahają się w przedziale 1%-4% (w skali roku) wartości inwestycji. Uwaga! Publikowana wycena jednostki uczestnictwa uwzględnia już opłatę za zarządzanie.

31 Podatek od zysków kapitałowych

Nazywany potocznie "podatkiem Belki" 19-procentowy, zryczałtowany podatek od osób fizycznych płacony od zysków osiąganych dzięki niektórym rodzajom inwestycji, m.in. ze sprzedaży akcji, obligacji, czy jednostek i certyfikatów funduszy inwestycyjnych, jak również z dywidend i odsetek od lokat bankowych.

32 Rejestr uczestników funduszu

Baza danych funduszu prowadzona przez agenta transferowego, która zawiera dane uczestników funduszu, liczby jednostek uczestnictwa należących do poszczególnych uczestników, zestawienie dotychczas dokonanych transakcji, informacje o udzielonych lub odwołanych przez uczestnika funduszu pełnomocnictwach.

33 Rentowność funduszu

Inaczej stopa zwrotu, stosunek osiągniętych w danym okresie zysków/strat z inwestycji do zainwestowanego kapitału. Wyrażona w procentach umożliwia porównywanie między sobą różnych funduszy.

34 Statut funduszu

Dokument określający warunki i zasady działania funduszu inwestycyjnego. Pełni on funkcję regulaminu i dostarcza uczestnikowi informacji na temat polityki inwestycyjnej, kosztów, częstotliwości wyceny i innych, koniecznych do podjęcia świadomej decyzji inwestycyjnej. Treść statutu jak również wszelkie w nim zmiany, są zatwierdzane przez Komisję Nadzoru Finansowego.

35 Uczestnik funduszu

osoba, która za wpłatę wniesioną do funduszu nabyła przynajmniej część jednostki uczestnictwa.

36 Umorzenie

wycofanie zainwestowanych pieniędzy. Inaczej - odkupienie przez fundusz jednostek uczestnictwa lub certyfikatów inwestycyjnych na żądanie uczestnika funduszu.

37 Wartość aktywów netto funduszu (WAN)

Wartość aktywów funduszu pomniejszona o zobowiązania funduszu w dniu wyceny.

38 Wartość aktywów netto funduszu na jednostkę uczestnictwa/certyfikat inwestycyjny (WANJU/WANCI)

Wartość jednostki uczestnictwa/certyfikatu inwestycyjnego, obliczona poprzez podzielenie wartości aktywów netto funduszu w dniu wyceny przez liczbę jednostek/certyfikatów zapisanych na rejestrze uczestników w dniu wyceny.

39 Wierzytelność

Prawo wierzyciela, uprawniające do domagania się od dłużnika spełnienia świadczenia.

40 Wycena majątku funduszu

jest to ustalenie wartości aktywów funduszu.

41 Zamiana

Przeniesienie zainwestowanych pieniędzy z jednego subfunduszu do drugiego - najczęściej o innej polityce inwestycyjnej - wramach tego samego funduszu. Zamiana nie oznacza konieczności zapłacenia podatku od zysków kapitałowych.

42 Zarządzający funduszem

Osoba/grupa osób wskazana w prospekcie informacyjnym funduszu lokująca jego aktywa zgodnie z polityką inwestycyjnją.